Najstarsza kronika szkoły obejmująca lata szkolne 1949/50 do 1953/54 zaczyna się zdaniem: "Kiedy zaczęłam pracować jako nauczycielka we Włocławku w 1933 roku, słyszałam, że przy ulicy Żabiej 5 mieści się szkoła dla dzieci mało rozwiniętych". Z treści zwierzeń anonimowej osoby wynika że założycielem i kierownikiem tej szkoły był pan Józef Nowakowski. Gdy opisująca czasy przedwojenne pani podjęła pracę w szkole specjalnej w 1937 roku, były w niej już cztery klasy, a kierownikiem był pan Józef Zielski. W 1939 roku szkoła miała już swoją stałą siedzibę w jednym ze starych domów pamiętających zamierzchłe czasy naszego grodu, przy ulicy Królewieckiej 14. Szkoła miała do dyspozycji ogród, w którym dzieci uprawiały grządki. Duża część uczniów pochodziła z tzw. "Grzywna", wówczas jednego z przedmieść Włocławka, i z biedoty żydowskiej. Biedne dzieci korzystały ze świetlicy i dożywiania, które organizowano z funduszy społecznych. W 1938 roku zawiązano "Towarzystwo Przyjaciół Szkoły Specjalnej", a jego celem było pozyskiwanie funduszy na potrzeby szkoły.
     W tym miejscu odważyłem się na przegląd szkolnictwa specjalnego we Włocławku w okresie międzywojennym na podstawie dokumentów znajdujących się w Archiwum Państwowym w Toruniu Oddział we Włocławku. W latach 1917-1924 istniały "Sala zajęć dla dziewcząt" przy ulicy Brzeskiej 2 i "Sala zajęć dla chłopców" przy ulicy Przedmiejskiej 1. Były one zorganizowane przez "Włocławskie Towarzystwo Wspomagania Biednych" i miały status szkół elementarnych. Można zaryzykować przypuszczenie że znaczny procent uczniów tych szkół stanowiły dzieci z upośledzeniem u mysłowym i zaniedbanych społecznie. Natomiast w wykazie danych statystycznych znajdują się sprawozdania dotyczące ilości uczniów w klasach, z Publicznej Szkoły Podstawowej nr 13, z 9 stycznia 1923 roku. Klasy liczyły: pierwsza - 16, druga - 10, trzecia - 7 uczniów. Bardzo mała liczebność klas, zwłaszcza jak na owe czasy może wskazywać że była to szkoła specjalna. Następnie, czy numer szkoły specjalnej utworzonej po wojnie nie stanowił kontynuacji dawnej numeracji szkół? Kierownikiem tej szkoły był A. Chmielarz lub Chmielewicz, końcówka podpisu nie jest czytelna. Są to jednak tylko przypuszczenia ze względu na brak jednoznacznych informacji.
     Wojna w 1939 roku przerwała działalność szkoły specjalnej. O jej reaktywacji myślano już w roku szkolnym 1945/1946. W roku szkolnym 1946/1947 organizowaniem szkoły zajęła się pani Zofia Jaroń i ona jako jedyna wówczas nauczycielka z kwalifikacjami do pracy z dziećmi upośledzonymi, kwalifikowała dzieci do nowej szkoły specjalnej.

Według materiałów znajdujących się we wspomnianym już archiwum można jednoznacznie stwierdzić, że Publiczna Szkoła Specjalna nr 13 we Włocławku powstała 15.02.1947 roku. Umieszczona została tymczasowo w lokalu Publicznej Szkoły Powszechnej nr 8 przy ulicy Brzeskiej 2. Już wówczas był to bardzo stary budynek, ale istnieje on do dzisiaj na rogu ulic Brzeskiej i Wojska Polskiego. Zajęcia odbywały się w godzinach popołudniowych. Uruchomienie tej szkoły nastąpiło na wniosek Kuratorium Okręgu Szkolnego Pomorskiego co stwierdza pismo Inspektora Szkolnego Włocławskiego we Włocławku z dnia 31.12.1946 roku do Miejskiej Komisji Oświatowej przy Miejskiej Radzie Narodowej we Włocławku. Z pisma tego wynika że na kierowniczkę szkoły została powołana pani Zofia Jaroń i pozostawała nią do września 1953 roku. We wrześniu 1953 roku ze względów lokalowych szkołę specjalną przeniesiono do s.s. Urszulanek przy placu Kopernika, a w następnym roku szkolnym wróciła na stare miejsce, na Brzeską 2, już do siebie, bo otrzymała do własnej dyspozycji całe piętro. Po przeniesieniu pani Zofii Jaroń kierownikiem szkoły została pani Leokadia Jaśpińska, nauczycielka tej szkoły. Następna kronika szkoły rozpoczyna się od dnia 1 września 1954 roku. Jak wynika z treści pisma służbowego znajdującego się w niniejszej kronice, już w 1955 roku rozpoczęto starania o budowę nowej szkoły dla potrzeb dzieci upośledzonych umysłowo. W staraniach o nowy budynek włączyła się również ówczesna Rada Pedagogiczna.

Wynika to materiałów znajdujących się w tej kronice. Lokalizację nowego budynku szkoły wraz z internatem przy ulicy Nowomiejskiej 21 ustalono po wielu trudnościach w dniu 12 grudnia 1957 roku. Rozpoczęcie prac budowlanych nowej szkoły nastąpiło we wrześniu 1959 roku, a uroczystość wmurowania aktu erekcyjnego pod fundamenty 21 listopada w Dniu Nauczyciela. Nowy budynek szkoły oddano do użytku 30 sierpnia 1961 roku. Według założeń projektowych uczyć się miało w nim 130 dzieci. Internat, nie został wybudowany do dzisiaj.

    W 1970 roku, 11 maja, szkoła przyjęła imię Marii Grzegorzewskiej, twórcy pedagogiki specjalnej w Polsce i obwieściła ją swoją Patronką.
     W budynku szkoły podstawowej mieściła się też szkoła zawodowa. Po wybudowaniu nowego segmentu szkoły w roku 1979, w jego pomieszczeniach umieszczono Specjalną Szkołę Zawodową nr 4. Uczniami tej szkoły są absolwenci specjalnych szkół podstawowych z miasta Włocławka i jego podmiejskich miejscowości.
     W latach 80 i 90 w samej tylko szkole podstawowej ilość uczniów kształtowała się na poziomie 286 dzieci z lekkim upośledzeniem umysłowym.

Oprócz tego w tym samym budynku szkolnym odbywały się zajęcia tzw. klas życia, w których ilość dzieci kształtowała się na poziomie 77 uczniów upośledzonych w stopniu umiarkowanym i znacznym. Szkoła prowadziła również nauczanie indywidualne.
     W setną rocznicę urodzin patronki szkoły M. Grzegorzewskiej, w 1988 roku, szkoła z pomocą zakładów opiekuńczych ufundowała sztandar. Szkoła posiada też swój → Hymn.
     Skutkiem reformy oświaty w 1999 roku był podział szkoły na Szkołę Podstawową, Gimnazjum i Szkołę Zawodową. W 2000 roku został utworzony Zespół Szkół Nr 3, w którego strukturach funkcjonują wcześniej wymienione szkoły, a w późniejszym czasie dołączono jeszcze znajdujące się w sąsiedztwie przedszkole i przeznaczono je dla dzieci z dysfunkcją umysłową.

Kierownicy i dyrektorzy szkoły

1	kier. Józef Nowakowski	1933 - 1937?
2	kier. Józef Zielski	1937? - 1939
3	kier. Zofia Jaroń	1947 - 1953
4	kier. i dyr. Leokadia Jaśpińska	1953 - 1979
5	dyr. Jan Szczerbiak	1979 - 1985
6	dyr. Jan Czarnomski	1985 - 1997
7	dyr. Wojciech Nowotka	1997 - 2007
8	dyr. Krzysztof Kowalski	2007 - ____

    Opis zdjęć zawartych w tekście:

Zdjęcie starego budynku szkoły Kartka z najstarszej kroniki szkolnej - wpis z roku szkolnego 1955/56 Zdjęcie z budowy nowego budynku szkoły przy ulicy Nowomiejskiej 21 Zdjęcie z uroczystości nadania szkole imienia Marii Grzegorzewskiej Zdjęcie sztandaru

Opracował: mgr Marek Urbański

---

Patron szkoły

     MARIA GRZEGORZEWSKA urodziła się w 1888 r. w Wołuczy koło Rawy Mazowieckiej. Wstępuje na Uniwersytet Jagielloński na przyrodę, później wyjeżdża do Brukseli na Międzynarodowy Fakultet Pedagogiki. W Paryżu studiuje estetykę, w 1916 r. uzyskuje w Sorbonie doktorat za pracę pt. "Essai sur le Développement du Sentiment esthétique". Już w czasie wojny myśli o potrzebie kształcenia kadr specjalistów, którzy mogliby pracować w szkolnictwie specjalnym, przeznaczonym dla niedorozwiniętych, kalek, jak również jednostek wykolejonych moralnie i aspołecznych, myśl tę lansuje po powrocie do kraju.
     W 1921 zakłada w Warszawie Instytut Pedagogiki Specjalnej, którym kieruje aż do śmierci. W 1930-1935 jest dyrektorem również zorganizowanego przez siebie Państwowego Instytutu Nauczycielskiego, w tym czasie wizytuje szkoły w całym kraju, zbierając liczne doświadczenia, służąc wszędzie swą radą i pomocą. Stworzyła tzw. metodę ośrodków pracy, dostosowaną do potrzeb wszystkich w zasadzie działów szkolnictwa specjalnego. W zakresie, badań, nad osobowością nauczyciela podkreślała, że wpływ wychowawczy nauczyciela, zależy przede wszystkim od jego wartości moralnej i rozwoju jego osobowości oraz od związania nauczyciela ze środowiskiem.
     Utrzymuje liczne kontakty zagraniczne, bierze udział w międzynarodowych zjazdach i kongresach, zorganizowane na wzór Instytutu Pedagogiki Specjalnej podobne instytucje w różnych krajach zwracają się do Grzegorzewskiej po rady i wskazówki, przedstawiciele, ich przyjeżdżają do Warszawy.
     Prócz pracy zawodowej Grzegorzewska, opiekuje, się i pomaga bardzo wielu ludziom indywidualnie, wielu z nich wydobywa z wykolejenia. W czasie wojny bierze udział w pracach oświatowych i czynnie współpracuje z walczącym z wrogiem Podziemiem.
     W roku 1956 dzięki jej staraniom została, stworzona na, Uniwersytecie Warszawskim Katedra Pedagogiki Specjalnej, prowadzona przez Grzegorzewską do czasu przejścia na emeryturę.
     W uznaniu zasług Maria Grzegorzewska odznaczona została Orderem Budowniczych Polski Ludowej, Krzyżem Komandorskim Odrodzenia Polski oraz tytułem Zasłużonego Nauczyciela PRL.
     Będąc na emeryturze chorowała na ciężki zawał serca, po którym tylko częściowo doszła do zdrowia nie przerywając jednak pracy naukowej i kierowania Instytutem. Zmarła nagle, w nocy z 6 na 7 maja 1967 roku, w swoim mieszkaniu, mieszczącym się w gmachu Instytutu, w Warszawie, przy ul. Spiskiej 18.
     Ważniejsze publikacje:
"Struktura psychiczna czytania wzrokowego i dotykowego" (l927), "Psychologia niewidomych" (1929), "Głuchociemni" (1828), "Znaczenie wychowawcze osobowości nauczyciela" ("Chowanna" 1938), "Listy do młodego nauczyciela", cykl 1-3 (1947-62), "Uzasadnienie w świetle nauki Pawłowa wartości rewalidacyjnych metod pracy w szkole specjalnej" (1955), "Analiza zjawiska kompensacji u głuchych i niewidomych" (1959), "Zagadnienie służby społecznej i roli asystenta społecznego" (1965), "Józefa Joteyko 1866-1929" (1966) oraz podstawowa praca Grzegorzewskiej - skrypt pt. "Pedagogika specjalna" (IV wyd. 1964).

Zaczerpnąłem z kroniki szkolnej

Kącik patronki szkoły.